ONTSNAPT

Deserteur uit het leger van Napoleon

Frans Jan Vermeir in Ter Palen, 29e jaargang nr. 2, juni 2005


Tijdens de napoleontische periode werden heel wat van onze jongens als “conscrits” verplicht dienst te nemen in het Franse leger. Velen onder hen hebben tijdens de veldtochten hun leven gelaten. Anderen kwamen om door ziekte en ontbering en sommigen wensten in het geheel geen dienst te nemen in een leger van diegenen die ze als hun vijanden aanzagen. De enige manier om aan het leger van de vijand te ontsnappen was voor hen dan ook deserteren. Dit betekende, hoe kan het anders, dat zij met alle mogelijke middelen werden opgespoord door de bezetters en voortdurend op de dool waren. Zij verplaatsten zich vooral ‘s nachts en leefden overdag ondergedoken met het risico vroeg of laat door de Franse opsporingsdiensten te worden gesnapt. Hun signalement werd vrij spoedig naar alle openbare instanties doorgeseind.

Onlangs kwamen wij via een vriend (1) in het bezit van een dergelijk signalement. Ons interesseert voornamelijk de eerste van de twee gesignaleerde personen. 

SIGNALEMENT
van twee dwangarbeiders ontsnapt in Marche,
Provincie van het Groot Hertogdom Luxemburg

Jan-Baptist Wavrens, geboren te Bugenhout, zonder verblijfplaats, oud 28 jaar, zonder beroep, grootte 5 voet 3 duim, ovaal gelaat, gezonde huidskleur, zwart haar, bruine wenkbrauwen, grijze ogen, hoog voorhoofd, gewone neus, middelmatige mond, ronde kin, bruine baard, kent geen andere taal dan het Vlaams, getekend door kleine pokken, heeft verklaard niet te kunnen tekenen, hij was gekleed met een rode wollen vest, een ondervest, een muts van dezelfde kleur, een totaal versleten broek in grijs linnen, een paar grijze wollen sokken en een paar schoenen.
In de marge staat geschreven “Aangehouden”.

Het betreft hier Jan Baptist Waverijns, geboren te Buggenhout op 18-11-1792, groot 1,672 m. landbouwer, zoon van Petrus en Judoca Petronilla Laureys en woonachtig in de Broekstraat. Aangezien zijn broer Hieronymus reeds bij het Franse leger was ingelijfd, werd hij op het einde van de lichtingslijst geplaatst en pas later opgeroepen (2). Of hij nu dienstweigeraar was of deserteur hebben wij niet kunnen achterhalen. Feit was dat hij tot dwangarbeid was veroordeeld, uit de gevangenis van Marche ontsnapte en ergens in Wallonië opnieuw werd aangehouden. 

De diensttijd tijdens die periode was zeer lang en zoals zovele van zijn lotgenoten trouwde hij pas op latere leeftijd. Hij huwde op 15-09-1837 met Joanna Waverijns, geboren op 01-02-1815 en dochter van Theresia Waverijns. Joannes was toen al 44 jaar oud.

(1) Met dank aan Luc Van den Driessche uit Wieze. (Terug naar tekst)

(2) In het jaarboek 1988 van de heemkring Ter Palen, ‘Den Opstal’ ons ‘dorp’ van het jaar, besteedde P. Servaes een heel hoofdstuk aan Onze soldaten onder het Frans bewind (p. 62-110). Onze Jean-Baptist vinden we terug op p. 94 
nr. 5.
(Terug naar tekst)


Terug naar ARCHIEF: Gepubliceerde artikels